Voorwoord

De inzichten en resultaten van het Innovatieprogramma zijn tevens ingebracht bij programma's zoals Biobased bouwen, het ketendoorbraakproject Circulaire meststoffen (Versnellingshuis), en onderzoekstrajecten bij kennisinstellingen zoals Circulaire meststoffen, en consortia zoals Rejuice.

Veel dank aan de financiers van het innovatieprogramma: het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN), Glastuinbouw Nederland, Vereniging van Bloemenveilingen in Nederland (VBN), Rabobank, Floriade 2022, het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (I&W), stimuleringsfondsen zoals HagelUnie, marktpartijen en - last but not least - de primaire ondernemers.

Missie SIGN
Als aanjager van innovaties versnelt Stichting Innovatie Glastuinbouw Nederland (SIGN) de ontwikkeling naar een duurzame, vitale en gewaardeerde tuinbouw. SIGN werkt hiervoor met kennis van binnen en buiten de sector aan grensverleggende concepten en nieuwe strategische markten. Via verkennend onderzoek en ontwikkeling onderbouwt SIGN deze kansen vanuit het perspectief van de primaire sector.

Doel van SIGN is een vitaal, duurzaam en maatschappelijk gewaardeerd glastuinbouwcluster in 2030. De stichting opereert vanuit de gedachte dat innovatie veel verder gaat dan kennisontwikkeling: het gaat bij innovaties juist om het toepassen van zogeheten cross-sectorale kennis. SIGN ontwikkelt daartoe krachtige nieuwe perspectieven en verdienmodellen die de sector inspireren en in beweging brengen. De stichting organiseert verkenningen en pilots om de innovaties in de praktijk te toetsen en werkt veelal samen met marktpartijen aan de opschaling daarvan.

Ambitie Circulaire Glastuinbouw
De teelt van groenten, fruit, bloemen en planten in de Nederlandse kassen én de bedrijfsvoering worden steeds meer circulair, met minimale inzet van primaire grondstoffen. Ondernemers in de glastuinbouw passen niet alleen slimme teelttechnieken toe voor het sluiten van de kringlopen, zoals het klimaatneutraal produceren en verminderen van emissies naar het milieu. Ze vervangen ook teelthulpmiddelen van fossiele oorsprong zoals meststoffen, groeimedia en verpakkingen. De kleine hoeveelheden restbiomassa die na de teelt overblijven, worden vooral gebruikt voor aanvullende voedselproductie, vermindering van de eigen energie- en materialenbehoefte en als biologische grondstoffen voor de bouwsector. Daarnaast wil de sector minder afhankelijk worden van buitenlandse grondstoffen. De glastuinbouw levert toegevoegde waarde aan de omgeving door circulaire processen te organiseren, aansluitend op de regionale transitieopgaven. Bij de juiste randvoorwaarden en samenwerking met de overheid is de glas­tuinbouw op deze manier in 2050 circulair: van materiaalkringlopen tot circulair bouwen met sociale doelen.

_{* Dit ministerie draagt hoofdverantwoordelijkheid voor de circulaire economie.}

Persoonlijk woordje
Ik ben alle tuinders, ondernemers, start‑ups, studenten en samenwerkingspartners zeer dankbaar voor hun betrokkenheid en bijdragen aan het innovatieprogramma. In het bijzonder wil ik het SIGN‑bestuur en de directie van Glastuinbouw Nederland bedanken voor hun vertrouwen en periodieke reflecties. Mijn voormalig collega Peter Oei, die begin 2023 vertrok om zich volledig te richten op biobased bouwen terug bij het Ministerie en zijn eigen myceliumlocatie in Bleiswijk, ben ik dankbaar voor onze stevige discussies vanuit een gedeelde passie om een verschil te maken.

Daarnaast spreek ik veel dank uit aan Elise van Nunen en Emile Waterkeyn, die na Peters vertrek het Living Lab met bevlogenheid en veel zelfstandigheid hebben voortgezet en tevens een aantal projecten hebben begeleid. Het is zo waardevol als mensen met 1 zin weten wat je bedoelt en met hoofd en handen aan de slag gaan ! Eenmaal op de rit nam Emile ook de begeleiding van Luc Recourt deels over. Ook een speciaal dank aan mijn collega’s bij Glastuinbouw Nederland, Jan Willem Donkers, Alexander Boedijn, Patrick Lemmens, Willem Kemmers, Willem van Hoof, Charl Goossens, Else Boutkan, Chantal Linders en Dick Veerman voor hun waardevolle reflecties en samenwerking.

Mijn waardering gaat verder uit naar Margreet Kennepohl voor de ondersteuning in financiële administratie; Lise Schregardus, Marianne Nieuwenhuijsen en de communicatiemedewerkers van Glastuinbouw Nederland; en Meta Menkveld voor de krachtige weergave en vormgeving van SIGN resultaten. Met Meta en Lise kon dat zelfs in het weekend als het moest. Tot slot ben ik mijn dochters dankbaar voor hun helpende handjes bij pilots en Joost voor het vrijmaken van dat ene hoekje in de schuur….