Ontwikkelrichting en toekomstagenda
In het laatste jaar (2025) heeft SIGN met een tweetal verkenningen en sessies onderzocht welke maatschappelijke onderstromingen en ontwikkelroutes er zijn voor de Nederlandse glastuinbouw in eigen land, maar ook in de bredere context van Noord-West Europa. In de eerste studie zijn 45 maatschappelijke onderstromingen verkend. Glastuinbouwondernemers hebben er een aantal geselecteerd: kas als godsdienst (kas in verbinding), kwekers als alchemisten, oceaan als akker, hackers in de kas.
Bioregeneratieve glastuinbouw: exploratie drievoudige waarde transitie
Het huidige dominante bedrijfsmodel, gericht op productievolumes, kostprijsefficiëntie en aandeelhouderswaarde, sluit steeds minder aan bij veranderende maatschappelijke, beleidsmatige en financiële verwachtingen. Uiteindelijk is het star volgen van deze efficiencyroute niet duurzaam voor de onze samenleving en ondernemers in Nederland; de kans bestaat dat tuinbouwproductie verdwijnt naar elders in de wereld. Naast de onzekerheid die dit betekent voor regionale voorziening van voedsel en vergroening, kan dit drastische gevolgen hebben voor de Nederlandse tuinbouw- en agrosector zoals het verdwijnen van toeleverende bedrijven en industrie, innovatie infrastructuur en kenniseconomie.
Van primaire ondernemers wordt in toenemende mate verwacht dat zij niet alleen duurzaam voedsel en groen produceren, maar ook bijdragen aan klimaatadaptatie, circulair grondstoffengebruik, gezondheid, regionale veerkracht en een gezonde leefomgeving. Veel ondernemers willen zelf ook deze richting op, maar lopen vast in het huidige bedrijfskundige model. In 2025 heeft SIGN met The Futuring Alliance verkend hoe de primaire glastuinbouw zich kan ontwikkelen richting een maatschappelijk verbonden bioregeneratieve glastuinbouw. Cruciaal hierbij is een drievoudige waardeverandering:
- Participatieve verbinding met consumenten (zowel product, systeem als regionale waarde)
- Aanvullende verdiencapaciteit in aansluiting op de bioregeneratieve economie
- Nieuwe manieren van toegang tot infrastructuur en financiering te organiseren
Hiertoe is het versterken van de institutionele positionering van de sector essentieel, zodat de glastuinbouw deze ontwikkelroute daadwerkelijk kan realiseren en bestaansrecht heeft binnen Nederland én Europa.
Drievoudige waarde transformatie voor de ontwikkeling van tuinbouw ondernemers